Elswout

In de Gouden Eeuw ontdekten welgestelde Amsterdamse kooplieden de binnenduinrand van Haarlem.

Het was, dicht bij Amsterdam, de ideale plaats om een buitenplaats aan te leggen. Zo ontstond landgoed Elswout.

Landhuis

Het Grote Huis op Elswout is ontworpen in de stijl van het 19e-eeuwse eclecticisme, de mengvormstijl, waarbij men putte uit velerlei stijlen. Voor het Grote Huis vormden vooral de villa’s buiten Rome uit de 16e eeuw een inspiratiebron, wat zou blijken uit de gelijkenis van de voorgevel van Villa Farnese in Caprarola met de oostgevel van Elswout.

Meer gebouwen

Behalve het huis zijn in het park diverse bijzondere gebouwen aanwezig, zoals een boerderij, dienstwoningen, stallen en koetshuizen, een ijskelder, een monumentale oranjerie met grote glazen koepel en folies van hutten en huisjes. Een folie is eigenlijk een nutteloos gebouwtje, ter verfraaiing in parken en tuinen, ter romantische verheerlijking van het landleven.

Beroemdheden

Op Elswout logeerden ooit groten der aarde als Napoleon en de Oostenrijkse keizerin Sissi. En ook heden ten dage is het er aangenaam toeven.

Wandeling

Door Elswout zijn verschillende wandelingen uitgezet. De grote start en eindigt bij het Poortgebouw aan de Elswoutlaan is zo'n 3,5 km lang en neemt een drie kwartier in beslag. Op deze wandeling leert men een essentiëel element van het landgoed kennen: hoogteverschil.

Hoogteverschil

• Even boven zeeniveau
  • Alle waterpartijen van de buitenplaats
• Daar een meter boven
  • Alle weilanden rond het landhuis
    • westelijk het Grote Stuk en het Kleine Stuk
    • noordelijk het Klaverstuk
    • oostelijk de Hertenbaan
    • langs de Elswoutlaan het Poortstuk en het Krochtstuk
• Het landhuis op een iets hoger talut
• De lanen door de bossen op zo'n +15 meter N.A.P
• De hele westzijde langs de Duinlustweg op +20 meter N.A.P.

Zanderij

De hoogteverschillen zijn terug te voeren op het begrip Zanderij. Een zanderij was een zandwingebied. In de Gouden Eeuw breidde de welvarende handelsstad Amsterdam het stadsgebied telkens uit met een nieuwe grachtengordel. Dat Amsterdam feitelijk gelegen is in een drassig veengebied, maakte het noodzakelijk deze veengebieden eerst op te hogen. En welk materiaal was op redelijk korte afstand beschikbaar: duinzand. Bij Haarlem lagen de breedste duinen van Nederland. Rijke ondernemers kochten stukken duin op met als doel deze af te graven, wat een zeer lucratieve handel was in de 16e eeuw. Elswout is voor dit doel aangekocht als duingebied, grotendeels afgegraven en daarna als buitenplaats ingericht. Tijdens de wandeling is het verschil in hoogte tussen de afgegraven delen en de nog oorspronkelijk duinhoogte vanaf het westelijke landgoedgedeelte De Kamp zeer goed waar te nemen.

Fotoserie herfst

De ochtendmist heeft plaats gemaakt voor een warme najaarszon. Opvallend veel mensen met fototoestel; op dit sprookjesachtige landgoed val je immers van de ene verbazing in de andere.